სვიმონ კლდიაშვილი - პირველი ქართველი დიპლომიანი არქიტექტორი და უნივერსიტეტის ხუროთმოძღვარი
ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა ღირსეულად აღნიშნა სვიმონ კლდიაშვილის 150 წლის იუბილე — არქიტექტორის, რომელიც არა მხოლოდ უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსის ავტორია, არამედ პირველი პროფესიონალი ქართველი არქიტექტორი, რომელმაც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში ევროპული და ეროვნული ტრადიციების ჰარმონიული სინთეზი დაამკვიდრა.
საიუბილეო წლის ფარგლებში უნივერსიტეტში გაიმართა რამდენიმე გამორჩეული ღონისძიება. მათ შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია დოკუმენტური ფილმის — „სვიმონ კლდიაშვილი — პირველი ქართველი დიპლომიანი არქიტექტორი“ — ჩვენება და ფოტო-გამოფენა, რომელზეც წარმოდგენილი იყო კლდიაშვილის არქივიდან ამოღებული უნიკალური მასალა: პროექტები, ექსპედიციების ჩანახაზები და ძველი ფოტომასალა, რომელიც დაცულია ეროვნულ არქივში, ეროვნულ მუზეუმსა და ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. გამოფენაზე ასევე გამოიფინა არასოდეს ნანახი ფოტო-მასალაც, რაც კლდიაშვილის მრავალმხრივ შემოქმედებას კიდევ უფრო ნათლად წარმოაჩენდა.
2015 წელი თსუ-ის რექტორის, აკადემიკოს ვლადიმერ პაპავას ინიციატივით, სტუდენტების თხოვნის საფუძველზე, სვიმონ კლდიაშვილის წლად გამოცხადდა. როგორც რექტორმა აღნიშნა:
„უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსის ავტორის სახელი სამწუხაროდ, ფართო საზოგადოებისთვის ჯერ კიდევ ნაკლებად ცნობილია. გვინდა, რომ ქართველმა საზოგადოებამ იცოდეს თავისი კულტურული მემკვიდრეობის გმირების სახელები. კლდიაშვილი ერთ-ერთი იმ მამულიშვილთაგანია, ვინც ეროვნული იდეის სამსახურში თავის უნარსა და ცოდნას დასაბამიდანვე სწირავდა“.
არქიტექტორის ღვაწლის დაფასების ნიშნად, უნივერსიტეტის ეზოში სვიმონ კლდიაშვილის ბიუსტი გაიხსნა — კიდევ ერთი ნაბიჯი მისი მემკვიდრეობის პატივისცემისა და პოპულარიზაციის გზაზე.
ფილმმა, რომლის ავტორია გაზეთ „თბილისის უნივერსიტეტის“ რედაქტორი ნინო კაკულია (თანაავტორები: სალომე ჭანტურიძე და მარიამ გურგენიძე), დიდი ინტერესი გამოიწვია როგორც სტუდენტებსა და პროფესორ-მასწავლებლებში, ასევე არქიტექტორებსა და ხელოვნებათმცოდნეებში.
„ფილმი სითბოთი და სიყვარულით არის გაკეთებული. ის არამხოლოდ ცნობიერების ამაღლებას ემსახურება, არამედ სვიმონ კლდიაშვილისადმი ქვეყნის მადლიერების გამოხატულებაც არის,“ — აღნიშნა არქიტექტორის ნათესავმა, რეზო კლდიაშვილმა.
ფილმისა და გამოფენის ერთობლივმა ძალისხმევამ კიდევ ერთხელ გამოკვეთა კლდიაშვილის სახე არა მხოლოდ როგორც უნივერსიტეტის კორპუსის მშენებლის, არამედ როგორც ფართო ჰორიზონტების მქონე საზოგადო მოღვაწის, რომლის ერთ-ერთი უმთავრესი მისია იყო ქვეყნის განათლებასა და განვითარებას დაედო მყარი საფუძველი.
სვიმონ კლდიაშვილი დაიბადა 1865 წელს. 1895 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელი. მან პირველი პროფესიული ნაბიჯები სოხუმში გადადგა, სადაც ქალაქის არქიტექტორად მუშაობდა. 1899 წელს შეადგინა თბილისის სათავადაზნაურო სკოლის — დღევანდელი თსუ-ის მთავარი კორპუსის — პროექტი და 1906 წლამდე თავადვე ხელმძღვანელობდა მის მშენებლობას. ის ასევე მონაწილეობდა ტაო-კლარჯეთის ექსპედიციაში, რომელშიც შემუშავებულმა მასალამ უდიდესი მნიშვნელობა შეიძინა ქართული კულტურის შემდგომი შესწავლისთვის.
მისი მოღვაწეობა ფართოა — ცნობილია, რომ კლდიაშვილმა შექმნა 65-ზე მეტი სახლის პროექტი, რომელთაგან 25 განხორციელდა. ვახტანგ ბერიძის შეფასებით, უნივერსიტეტის მშენებლობა კლდიაშვილისთვის არა მხოლოდ პროფესიული კარიერის, არამედ პიროვნული იდეალების მწვერვალი იყო.
„მისი შთამომავლობის სანაცვლოდ, მისი არარსებული შვილის სანაცვლოდ, მისი ხანმოკლე სიცოცხლის სანაცვლოდ და მისი კაცური მამულიშვილობის სადიდებლად აღმართულა უნივერსიტეტი,“ — წერდა მალხაზ რაზმაძე.
დღეს სვიმონ კლდიაშვილის სახელის გაჟღერება უნივერსიტეტის პირველი კორპუსის დანახვისთანავე უკვე აუცილებლობას წარმოადგენს — როგორც მადლიერების გამოხატვა და როგორც ეროვნული მეხსიერების ნაწილად ქცეული პატივისცემა იმ ადამიანს, რომელმაც ქართული განათლების ტაძარს სახე მისცა.
