ძველი რომიდან თანამედროვე თბილისამდე - ვილის 2 000-წლიანი ისტორია
დღეს ვილა ხშირად თანამედროვე კომფორტთან, საკუთარ ეზოსთან და ქალაქისგან შედარებით მშვიდ ცხოვრებასთან ასოცირდება. თუმცა ამ ტიპის საცხოვრებლის იდეა გაცილებით ძველია.
ძველი რომის ყველაზე გავლენიანი ადამიანებისთვის ქალაქის ცხოვრება ყველაფერს ვერ იტევდა. პოლიტიკა, ვაჭრობა და საზოგადოებრივი ცხოვრება რომში მიმდინარეობდა, მაგრამ ზაფხულის სიცხის, ხმაურისა და ქალაქური ქაოსისგან თავის დასაღწევად რომაელი არისტოკრატები ქალაქის გარეთ საკუთარ მამულებში გადადიოდნენ.
სწორედ ასეთ გარემოში განვითარდა "ვილა" - სიტყვა, რომელმაც მოგვიანებით თითქმის ყველა ევროპულ ენაში შეინარჩუნა თავისი ადგილი.
ძველი რომის ვილის ერთ-ერთი საინტერესო მახასიათებელი სწორედ ქალაქისა და ბუნებისგან განსხვავებული ცხოვრების იდეა იყო. რომაელი ავტორები ვილას აღწერდნენ როგორც ადგილს, სადაც ადამიანი ქალაქის ყოველდღიურობას დროებით შორდებოდა და უფრო მშვიდ გარემოში ატარებდა დროს. პლინიუს უმცროსის აღწერებში მისი ვილები ბაღებთან, ტერასებთან, კოლონადებთან და ბუნებრივ ხედებთან არის დაკავშირებული.
შემდეგ ეს იდეა საუკუნეების განმავლობაში შეიცვალა, თუმცა არ გამქრალა.
რენესანსის ეპოქაში, განსაკუთრებით XVI საუკუნის იტალიაში, ვილის არქიტექტურამ ახალი განვითარება დაიწყო. ამ პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურა ანდრეა პალადიო იყო. მან ვილა მხოლოდ საცხოვრებელ ნაგებობად კი არა, არქიტექტურის, ბუნებისა და ადამიანის ცხოვრების ერთიან სივრცედ წარმოაჩინა.
მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი - Villa Rotonda - 1566-1569 წლებში შეიქმნა ვიჩენცასთან ახლოს. შენობა სიმეტრიით, პროპორციებითა და ოთხივე მხარეს გახსნილი პორტიკებით გამოირჩევა. ვილა ისეა განთავსებული, რომ არქიტექტურა და მიმდებარე ლანდშაფტი ერთმანეთის გაგრძელებად აღიქმება.
პალადიოს გავლენა იტალიასაც გასცდა. მისი 1570 წელს გამოქვეყნებული არქიტექტურული ნაშრომები ევროპაში ფართოდ გავრცელდა და მისი ვილების პრინციპებმა განსაკუთრებით დიდი გავლენა მოახდინა ინგლისურ არქიტექტურაზე. მოგვიანებით პალადიოს იდეები ევროპის ფარგლებსაც გასცდა.
საინტერესოა, რომ საუკუნეების შემდეგ ვილის მთავარი იდეა თითქმის არ შეცვლილა.
შეიცვალა არქიტექტურა, ტექნოლოგიები და ცხოვრების წესი, მაგრამ კვლავ აქტუალურია ის, რაც ვილის კონცეფციას თავიდანვე გამოარჩევდა - საკუთარი სივრცე, ბუნებასთან სიახლოვე, სახლისა და ლანდშაფტის ერთიანობა და ქალაქური ცხოვრებისგან განსხვავებული გარემო.
სწორედ ამიტომ ვილა დღეს მხოლოდ არქიტექტურული ტიპი აღარ არის. ის ცხოვრების კონკრეტული ფორმაა - ისეთი, სადაც სახლის მნიშვნელობა თავად შენობის საზღვრებს სცდება და მის გარშემო არსებული სივრცეც ცხოვრების ნაწილია.
საუკუნეების შემდეგ ეს იდეა თანამედროვე ქალაქებთან ახლოსაც აგრძელებს არსებობას - მათ შორის თბილისში, სადაც ახალი საცხოვრებელი პროექტები ვილის ფორმატს უკვე თანამედროვე ინფრასტრუქტურასა და ურბანულ გარემოსთან აერთიანებს.
თბილისში ამ იდეის თანამედროვე გაგრძელების ერთ-ერთი მაგალითია Velarea Development-ის "კრწანისი გრიფონი“. 15 ჰექტარზე გაშენებული საცხოვრებელი სივრცე აერთიანებს ინდივიდუალურ ვილებს, გამწვანებულ გარემოსა და თანამედროვე ინფრასტრუქტურას.
პროექტი კრწანისში, ქალაქთან ახლოს, ვილის კლასიკურ იდეას თანამედროვე ფორმით აცოცხლებს - საკუთარი სახლი, პირადი სივრცე და ბუნებასთან სიახლოვე, ურბანული ცხოვრებისგან სრულად მოწყვეტის გარეშე.
