ხმაურის ნორმები და ჯარიმები საქართველოში - რა უნდა ქნათ, თუ მეზობელი ან კომერციული ობიექტი მოსვენებას არ გაძლევთ?
ქალაქში ცხოვრება ხშირად ხმაურთან არის დაკავშირებული, თუმცა გარკვეულ შემთხვევებში აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადაჭარბება არა მხოლოდ დისკომფორტი, არამედ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევაცაა.
საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა განსაზღვრავს ხმაურის დასაშვებ დონეებს, პასუხისმგებლობასა და გამონაკლისებს. თუმცა, ყველა ხმაურიანი სიტუაცია ერთნაირად არ რეგულირდება - მნიშვნელობა აქვს ხმაურის წყაროს, დროსა და გარემოებებს.
რა ნორმები მოქმედებს დღისითა და ღამით? რამდენია ჯარიმა? სად უნდა დარეკოთ, თუ მეზობელი ხმამაღალ მუსიკას რთავს ან ახლომდებარე კაფე მოსვენებას არ გაძლევთ? განვიხილოთ ხუთი მთავარი საკითხი.
1. რა არის ხმაურის დასაშვები ნორმები დღისით და ღამით ?
საქართველოს მთავრობის №398 დადგენილებით დამტკიცებული ტექნიკური რეგლამენტი აკუსტიკური ხმაურის დასაშვებ დონეებს ადგენს. ხმაური იზომება დეციბელებში, ხოლო ნორმების შესაფასებლად გამოიყენება სპეციალური მოწყობილობა - ხმაურმზომი.
კანონმდებლობის მიხედვით, დღის საათებია 08:00-დან 23:00 საათამდე, ღამის საათები კი 23:00-დან 08:00 საათამდე.
საცხოვრებელ და საძილე სათავსებში მოქმედი ნორმებია:
- დღის პერიოდში (08:00–19:00): 35 დბA;
- საღამოს პერიოდში (19:00–23:00): 30 დბA;
- ღამის პერიოდში (23:00–08:00): 30 დბA.
ეს მაჩვენებლები კონკრეტულად საცხოვრებელ და საძილე სათავსებს ეხება. სხვა ტიპის შენობებსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიებზე დასაშვები დონეები შესაძლოა განსხვავდებოდეს.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ ტელეფონის აპლიკაციით ან ჩვეულებრივი ხმაურმზომით მიღებული მაჩვენებელი ავტომატურად არ ადასტურებს სამართალდარღვევას. ოფიციალური შეფასებისთვის საჭიროა კანონით განსაზღვრული წესითა და შესაბამისი მოწყობილობით ჩატარებული გაზომვა.
2. ვინ აკონტროლებს ხმაურის ნორმების დაცვას ?
რეაგირების გზა ხმაურის წყაროსა და შემთხვევის გარემოებებზეა დამოკიდებული.
თუ ხმაურობს მეზობელი:
თუ მეზობელი ხმამაღალ მუსიკას რთავს, ყვირის ან სხვა გზით არღვევს სიწყნარეს, შეგიძლიათ მიმართოთ პოლიციას ნომერზე 112. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ რეაგირება დროულად მოითხოვოთ, თუ დარღვევა ამ მომენტში მიმდინარეობს.
გასათვალისწინებელია: საყოფაცხოვრებო ხმაური ყველა შემთხვევაში არ ფასდება მხოლოდ დეციბელების გაზომვით. კონკრეტული ქმედების სამართლებრივი შეფასება დამოკიდებულია გარემოებებზე და შესაბამის ნორმებზე.
თუ ხმაურობს კაფე, ბარი, რესტორანი ან სხვა კომერციული ობიექტი:
თბილისში შეგიძლიათ მიმართოთ თბილისის მერიას ცხელ ხაზზე 2 72 22 22 და განმარტოთ ხმაურის წყარო, მისამართი და დრო. საჭიროების შემთხვევაში მოითხოვეთ ინფორმაციის გადაცემა უფლებამოსილი სამსახურისთვის.
სხვა მუნიციპალიტეტებში უნდა მიმართოთ შესაბამის ადგილობრივ თვითმმართველობას ან უფლებამოსილ ორგანოს.
მნიშვნელოვანია: ყველა შემთხვევაში ერთი და იგივე სამსახური არ ახორციელებს ხმაურის კონტროლს. უფლებამოსილი ორგანო და რეაგირების პროცედურა კონკრეტულ შემთხვევაზეა დამოკიდებული.
3. რა ჯარიმებია გათვალისწინებული ხმაურის ნორმების დარღვევისთვის ?
საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 77¹ მუხლი ადგენს პასუხისმგებლობას საცხოვრებელ სახლში, კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასა და საზოგადოებრივი ან საჯარო დაწესებულების შენობაში აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადაჭარბებისთვის.
მოქმედი სანქციებია:
დარღვევის შემთხვევა:
ფიზიკური პირი: პირველი დარღვევა150 ლარი; განმეორებითი დარღვევა 500 ლარი; მომდევნო განმეორებითი დარღვევა1 000 ლარი
იურიდიული პირი ან ინდივიდუალური მეწარმე: პირველი დარღვევა 1 500 ლარი; განმეორებითი დარღვევა 5 000 ლარი; მომდევნო განმეორებითი დარღვევა 10 000 ლარი.
რას ნიშნავს განმეორებითი დარღვევა?
უფრო მაღალი ჯარიმა გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ პირი შესაბამისი სამართალდარღვევისთვის უკვე ადმინისტრაციულ სახდელდადებულია და კანონით გათვალისწინებულ პირობებში იმავე ქმედებას კვლავ ჩაიდენს.
ამრიგად, პირველ დარღვევაზე გაფრთხილება კანონით დადგენილი საწყისი სანქცია არ არის - გათვალისწინებულია ჯარიმა.
კონკრეტულ საქმეზე პასუხისმგებლობის დაკისრება ხდება უფლებამოსილი ორგანოს მიერ, შესაბამისი სამართლებრივი პროცედურის დაცვით.
4. რა გამონაკლისები არსებობს ?
კანონმდებლობა ყველა ხმაურიან სიტუაციას ერთნაირად არ არეგულირებს. ტექნიკური რეგლამენტი და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი განსაზღვრავს შემთხვევებს, რომლებზეც შესაბამისი ხმაურის ნორმები ან პასუხისმგებლობის წესი არ ვრცელდება.
გამონაკლისებს შორისაა:
- არსებული საავიაციო, სარკინიგზო, მათ შორის მეტროპოლიტენის, საზღვაო და საავტომობილო ინფრასტრუქტურის ფუნქციონირებით გამოწვეული ხმაური;
- დღის საათებში მიმდინარე სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები, კანონით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად;
- ადგილობრივ თვითმმართველობასთან შეთანხმებული დასვენების, კულტურისა და სპორტის საჯარო ღონისძიებები;
- საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებების განხორციელებასთან დაკავშირებული გარკვეული ღონისძიებები.
ტექნიკური რეგლამენტი ასევე ითვალისწინებს გამონაკლისებს რელიგიური მსახურებისა და წეს-ჩვეულებების დროს განხორციელებული აქტივობებისთვის.
ეს არ ნიშნავს, რომ ნებისმიერი ხმაური ყოველთვის დასაშვებია. საჭიროა კონკრეტული გარემოების შეფასება და იმის დადგენა, ვრცელდება თუ არა შესაბამის შემთხვევაზე კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისი.
5. რა უნდა გააკეთოთ, თუ ხმაური მოსვენებას არ გაძლევთ ?
თუ ხმაური სისტემატურია და თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებას ხელს უშლის, შეგიძლიათ შემდეგი ნაბიჯები გადადგათ:
1. დააფიქსირეთ დარღვევის გარემოებები. ჩაინიშნეთ თარიღი, დრო, ხანგრძლივობა და ხმაურის სავარაუდო წყარო. საჭიროების შემთხვევაში შეინახეთ ფოტო, ვიდეო ან აუდიოჩანაწერი, თუ მისი მოპოვება კანონიერად შეგიძლიათ. ეს მასალა შეიძლება დამატებითი მტკიცებულება იყოს, თუმცა თავისთავად ოფიციალურ ხმაურის გაზომვას არ ცვლის.
2. თუ უსაფრთხოა, სცადეთ კომუნიკაცია. მეზობელს ან ობიექტის მენეჯერს მშვიდად აუხსენით პრობლემა. ზოგჯერ ეს საკმარისია, თუმცა განმეორებითი ან მწვავე შემთხვევისას მხოლოდ პირად შეთანხმებაზე დამოკიდებული არ ხართ.
3. მიმართეთ შესაბამის სამსახურს. თუ დარღვევა მიმდინარეობს და პოლიციის რეაგირება საჭიროა, დარეკეთ 112-ზე. კომერციული ობიექტის ან სხვა წყაროს შემთხვევაში შეგიძლიათ მიმართოთ მუნიციპალიტეტს და მოითხოვოთ კომპეტენციის ფარგლებში საკითხის შესწავლა.
4. მოითხოვეთ ოფიციალური შეფასება. თუ საქმე ხმაურის დასაშვები დონის გადაჭარბებას ეხება, შესაბამისმა უფლებამოსილმა პირმა უნდა შეაფასოს შემთხვევა კანონით დადგენილი წესით. წინასწარ გაარკვიეთ, რომელი უწყებაა პასუხისმგებელი კონკრეტულ მისამართსა და ხმაურის წყაროზე.
5. საჭიროების შემთხვევაში, განიხილეთ სამართლებრივი გზები. თუ პრობლემა გრძელდება და თქვენი უფლებები ირღვევა, შესაძლებელია იურისტთან კონსულტაცია და შესაბამისი სამართლებრივი მექანიზმების განხილვა. სასამართლოში ზიანის ანაზღაურების ან ხმაურის შეზღუდვის მოთხოვნა ავტომატური უფლება არ არის - საჭიროა შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლისა და გარემოებების შეფასება.
რა უნდა გვახსოვდეს?
ხმაურის პრობლემის მოსაგვარებლად მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ არა მხოლოდ დასაშვები ნორმები და ჯარიმები, არამედ ისიც, ვის უნდა მივმართოთ კონკრეტულ შემთხვევაში.
საცხოვრებელ სათავსებში მოქმედი ხმაურის ზღვარი დღის, საღამოსა და ღამის პერიოდებისთვის განსხვავდება. პირველი დარღვევისთვის გათვალისწინებულია 150-ლარიანი ჯარიმა ფიზიკური პირისთვის და 1 500-ლარიანი ჯარიმა იურიდიული პირისთვის ან ინდივიდუალური მეწარმისთვის, ხოლო განმეორებითი დარღვევებისას სანქცია იზრდება.
თუ ხმაური სისტემატურად გაწუხებთ, ჩაინიშნეთ შემთხვევები და მიმართეთ შესაბამის ორგანოს. კონკრეტული დარღვევის შეფასება უნდა მოხდეს მოქმედი კანონმდებლობისა და საქმის გარემოებების მიხედვით.