როგორ მოვითხოვოთ საკუთარი წილი ოჯახურ ქონებაში? - მემკვიდრეობის უფლებები
სწრაფი სესხების დილემა, როგორ დავიცვათ თავი ბინის დაკარგვისგან, პრობლემური ანდერძები - ამ და სხვა საკითხებზე „კვირის პალიტრა“ ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებულ ადვოკატს ნუგბარა როსტიაშვილს ესაუბრა.
საზიარო სახლის ეზოს გამიჯვნაზე უარს ამბობს მოზიარე, სახლი გამიჯნულია, მხოლოდ ეზოს გამიჯვნაზეა პრობლემა. შეთანხმება ვერ ხერხდება, რადგან არ ცხოვრობს საქართველოში. გვინდა გავაფართოოთ სახლი და ამის უფლებას არ გვაძლევს. ამ შემთხვევაში მხოლოდ სასამართლოა გამოსავალი? და კიდევ ერთი შეკითხვა: დედაჩემის ძმამ სოფელში გაყიდა ბებია-ბაბუის დანატოვარი მიწის ნაკვეთი სოლიდურ თანხად. დედაჩემს ანუ მის დას არ არგო არაფერი, ბებია-ბაბუა აღარ არიან ცოცხალი. რა უნდა მოიმოქმედოს დედაჩემმა?
- თუ მხარეები ვერ თანხმდებით გამიჯვნაზე, უნდა მიმართოთ სასამართლოს სარჩელით. მეორე კითხვას რაც შეეხება, იმისათვის, რომ სწორი კონსულტაცია გაგიწიოთ, მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, როდის გარდაიცვალა ბებია-ბაბუა, დედათქვენს აქვს თუ არა სამკვიდრო მიღებული, ფლობდა თუ არა დედათქვენი ბებია-ბაბუის ქონებას გარდაცვალების მერე, ასევე დედის ძმამ როგორ მიიღო სამკვიდრო.
მამას ბავშვისთვის არ გადაუხდია ალიმენტი, არადა, სასამართლოთი ჰქონდა დაკისრებული. ვიჩივლე სააღსრულებოში, მაგრამ ვერ ამოიღეს, რადგან ქონება მის სახელზე არ იყო, არც ხელფასი უფიქსირდებოდა ბარათზე, ხელზე იღებდა. ბავშვი ახლა ხდება სრულწლოვანი, ამის შემდეგ ჩვენ შეგვეძლება თუ არა ალიმენტის თანხის მოთხოვნა? საკმაოდ დიდი თანხაა ამოსაღები და მინდა ჩემი შვილის სწავლისთვის გამოვიყენო.
- ბავშვის სრულწლოვანების ასაკის მიღწევიდან ალიმენტის თანხის გადახდის მოთხოვნის ვადა 10 წელია, ხოლო 10 წლის მერე მოთხოვნა გახდება ხანდაზმული.
რამდენად სარისკოა ისეთი ქონების ყიდვა, რომელსაც ბანკი ყიდის აუქციონზე?
- მთავარია, აუქციონის ჩატარება კანონით გათვალისწინებული წესით, რათა არ იყოს მისი გაუქმების საფუძველი. ხშირად წესების დაცვით არ ტარდება აუქციონი, შესაძლოა პრობლემა აღმოჩნდეს უძრავი ქონების ყოფილი მესაკუთრის გამოსახლება აღნიშნული ქონებიდან და, როგორც წესი, ასეთი დავები წლობით გრძელდება.
მოგესალმებით, ვარ მეუღლესთან გაშორებული, ბავშვი არის დედასთან და ნახვის უფლებას არ მაძლევს. ამის გამო შევიტანე საჩივარი სასამართლოში, მოვითხოვე ნახვის დღეები, თუმცა სასამართლო პროცესი თვეებია არ დანიშნულა. სასამართლოს დასრულებამდე შემიძლია თუ არა შვილის ნახვა?
- სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე შეგიძლიათ შუამდგომლობით მიმართოთ სასამართლოს და მოითხოვოთ დროებითი განკარგულება, რაც გულისხმობს, რომ სასამართლო გამოიტანს დროებით გადაწყვეტილებას, რომლის მიხედვითაც შეძლებთ ბავშვთან ურთიერთობას სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ დროსა და დღეს. ეს განკარგულება ძალაში იქნება სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.
უძრავი ქონება იყო მამაჩემის სახელზე, მამა გარდაცვლილია. დედამ გადაწყვიტა მთლიანი ქონება გადააფორმოს შვილიშვილის სახელზე, ანუ ჩემს ძმისშვილზე. შემიძლია თუ არა ჩემი წილი მოვითხოვო?
- თქვენ ხართ მამათქვენის პირველი რიგის მემკვიდრე, როგორც დედათქვენი, თუმცა იმისათვის, რომ სამკვიდროდან წილი მიიღოთ, აუცილებელია მამის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში მიმართოთ განცხადებით ნოტარიუსს სამკვიდროს მისაღებად. თუ 6 თვეზე მეტია გასული, ნოტარიუსი უარს გეტყვით და მოგიწევთ სასამართლოსთვის მიმართვა და დამტკიცება, რომ მამის ქონებას ფაქტობრივად ფლობდით, რათა მიიღოთ მემკვიდრეობა.
ვარ მეორე ქორწინებაში, პირველი ქორწინებიდან მყავს შვილები, მეორე ქორწინებაში საერთო შვილი არ გვყავს. როგორ შეიძლება ეს ქონება გავაფორმო ჩემი შვილების სახელზე, ისე, რომ ჩემს მეუღლეს არ დარჩეს წილი? ქონება ჩემი შრომით არის შეძენილი.
- თუ ქონება, რომლის გადაფორმებაც გსურთ, თქვენს სახელზეა, შეგიძლიათ შვილებს გადაუფორმოთ საჯარო რეესტრში.
მეუღლეს მემკვიდრეობით აქვს მიღებული ქონება, მაგრამ ერთად ცხოვრებისას ბევრი რამ შევქმენით, ახლა მივედი განქორწინების გადაწყვეტილებამდე. მინდა სარჩელი შევიტანო სასამართლოში, შემიძლია თუ არა მას მოვთხოვო განქორწინებისას წილი ამ ქონებიდან?
- თუკი ქორწინების პერიოდში მემკვიდრეობით მიღებული ქონება საგრძნობლად გაუმჯობესდა, მაშინ შეგიძლიათ მოითხოვოთ წილი აღნიშნული ქონებიდან, სხვა შემთხვევაში, როგორც მემკიდრეობით მიღებული ქონება, ასევე ჩუქებით მიღებული, ითვლება იმ მეუღლის ინდივიდუალურ საკუთრებად, რომელმაც ის მიიღო.
ვიყიდე გაქირავებული ბინა, სადაც ცხოვრობს მდგმური. მეუბნებიან, რომ ერთი თვე იურიდიულად მდგმურმა უნდა გადაუხადოს თანხა ძველ მეპატრონეს. ეს სწორია? ამბობს, ბინის გაყიდვის შემდეგ მაქვს უფლება ორი თვე ქირის თანხა მე ავიღოო. რა უფლებები მექნება მე, როგორც ბინის ახალ მეპატრონეს?
- კანონის საფუძველზე, შეიძლება შემძენი ფლობდეს, სარგებლობდეს და განკარგოს შეძენილი ქონება, რაც ნიშნავს, რომ შეძენილი ქონებით სარგებლობა განაგრძოს შემძენმა და არა ქონების გამყიდველმა. ანუ ის, რომ შეძენილი ქონებით ქონების გამყიდველმა გააგრძელოს მისით სარგებლობა, ეს კანონიდან არ გამომდინარეობს.
ახლობელი მიმტკიცებს სახლს, გვინდა ისე გავაკეთოთ, რომ ანდერძი ძალაში შევიდეს მისი გარდაცვალების შემდეგ. ამისთვის რა არის საჭირო? ასევე მაინტერესებს, თუ აქვს ანდერძის შეცვლის უფლება?
- ანდერძის შედგენა შესაძლებელია როგორც უშუალოდ მის მიერ შედგენილი, ასევე ნოტარიუსის მეშვეობით. ანდერძი მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ შედის ძალაში, თუმცა პირველი რიგის მემკვიდრეებს მაინც რჩებათ უფლება მოითხოვონ სავალდებულო წილი, მიუხედავად ანდერძის არსებობისა.
მყავს სიმსივნით დაავადებული შვილი და ვიმყოფებით თურქეთის კლინიკაში. რადგან მკურნალობა დიდ თანხებთან იყო დაკავშირებული, გამოვაქვეყნე ანგარიშები და ხალხისგან ვითხოვე დახმარება. შემოსული თანხა მოვახმარე ბავშვის ჯანმრთელობას. ახლა სოციალურ ქსელში, კერძოდ, ტიკტოკში, გამოჩნდა ორი პირი, რომლებიც თაღლითობაში მადანაშაულებენ. ძალიან დაისტრესა ბავშვი, რომელმაც შემთხვევით აღმოაჩინა ვიდეო. როგორ შემიძლია დავიცვა თავი ამ პირებისგან? მაქვს ეს ჩანაწერები და სად შეიძლება ვუჩივლო?
- მნიშვნელოვანია, იცოდეთ აღნიშნული პირების მონაცემები, სახელი, გვარი, მისამართი, ტელეფონი, პირადი ნომერი და უნდა მიმართოთ სასამართლოს სარჩელით.
მეუღლეს ჰქონდა სწრაფი სესხები სხვადასხვა ბანკიდან. ახლახან გავიგეთ, რომ გადაუხდელობის გამო ბანკმა მისი წილი მიწა სოფელში გაყიდა, რომლის თანამესაკუთრეც იყვნენ მამა და დედა. მოვიდა ვიღაც მამაკაცი, რომელმაც გვითხრა, ნაკვეთი მე ვიყიდეო. რამდენად სამართლიანია ეს და როგორ მოვიქცეთ? ჩვენთვის შეტყობინებაც არავის გამოუგზავნია.
- მსგავს შემთხვევაში, როდესაც წილობრივი საკუთრებაა და თუ მოვალის წილის რეალიზაციის საკითხი დგება, ქონება სარეალიზაციოდ გადის საჯარო აუქციონზე, რაც ნიშნავს, რომ რეალიზაციის საკითხი საჯაროდ არის ცნობილი. ამ მოცემულობაში რაც შეიძლება, არის წილის გამოსყიდვა ახალი მესაკუთრისგან.